Η ζωή μας ξαφνικά έγινε κάτι το πολύ σπουδαίο. Νομίσαμε πως ήμασταν η ευτυχισμένη γενιά των ραγιάδων που θα εισπράξει την πληρωμή για πέντε αιώνες αίμα και δάκρυ.
Ο Μανώλης Αξιώτης, νεαρός αγρότης από το Κιρκιντζέ, διηγείται τη προσωπική και οικογενειακή του ιστορία. Ως παιδί παπούτσι δε φόρεσε μήτε καινούργιο ρούχο αλλά ζούσε ευτυχισμένος με τα παιχνίδια που σκάρωνε με τα αδέρφια του. Ο πατέρας του δούλευε σκληρά για να συντηρήσει την οικογένεια του ενώ η μόνη έγνοια του ήταν να αποκτήσει πολλά χωράφια για να μπορούν να ζουν αξιοπρεπώς. Όταν γίνεται δεκαέξι χρονών, ο πατέρας του τον στέλνει στη Σμύρνη για να βρει δουλειά και να μάθει τη τέχνη της διαπραγμάτευσης δίπλα σε μεγαλέμπορους. Ο Μανώλης ενθουσιάζεται από τα κάλλη της πόλης, αλλάζει αρκετές δουλείες μα θα ζήσει ευτυχισμένα.
Τα πρώτα σύννεφα του Βαλκανικού Πολέμου εμφανίζονται στον ορίζοντα. Το κίνημα των Νεότουρκων φουντώνει. Αρχίζουν οι διωγμοί και οι φόνοι των Χριστιανών. Το Φθινόπωρο του 1914 οι Τούρκοι επιστρατεύουν τους Έλληνες όμως αντί να τους οδηγήσουν στο μέτωπο τους οδηγούν στα Αμελέ Ταμπουρού. Τα χωριά ερημώνουν και όσοι νέοι γλύτωσαν κρύφτηκαν στα βουνά και δημιούργησαν αντιστασιακές ομάδες. Ο Μανώλης θα είναι ένας από αυτούς που θα οδηγηθούν στα Τάγματα Εργασίας. Οι συνθήκες διαβίωσης θα είναι άθλιες και όλοι καταλαβαίνουν πως σκοπός των Τούρκων είναι να τους εξοντώσουν, με αυτούς που επιβιώνουν να δουλεύουν σε κτήματα Τούρκων. Ο Μανώλης θα σταθεί τυχερός και θα δουλέψει σε έναν ευγενικό μεγαλοκτηματία, όπου θα μείνει μέχρι να ανακτήσει τις δυνάμεις του, θα δραπετεύσει και μετά από πολλές δυσκολίες επιστρέφει στο χωριό του.
Ο Ελληνικός Στρατός φτάνει στη Σμύρνη! Ο κόσμος βάζει τα γιορτινά του, κάνει το σταυρό του, αγκαλιάζεται και κλαίει. Φωνάζει «Χριστός Ανέστη!». Οι Έλληνες ανεμίζουν παντού την Ελληνική Σημαία. Ο στρατός συνεχίζει τη πορεία του στην ενδοχώρα και καλεί του Έλληνες να ενταχθούν πλευρό του. Ο Μανώλης για άλλη μια φορά θα βρεθεί στο μέτωπο, θα πολεμήσει για τη Μητέρα Ελλάδα και τη Μεγάλη Ιδέα. Το Τάγμα του θα φτάσει μέχρι το Αφιόν Καραχισάρ και έπειτα από τις σκληρές μάχες που θα κρατήσουν μέχρι τις 15 Αυγούστου του 1922 το μέτωπο καταρρέει και ο στρατός θα υποχωρήσει ηττημένος στα παράλια. Φτάνοντας στη Σμύρνη, ο Μανώλης μέσα στο πανικό της καταστροφής θα προσπαθήσει να ενωθεί με την οικογένεια του. Η καταστροφή όμως δεν έχει όρια. Ο Τούρκικος Στρατός μπαίνει στη Σμύρνη, άμαχοι σκοτώνονται, βασανίζονται και ατιμάζονται. Οι σύμμαχοι θα μείνουν αμέτοχοι απέναντι στη θηριωδία που εκτυλίσσεται. Οι Τούρκοι θα αιχμαλωτίσουν όλο τον ανδρικό πληθυσμό από 18-45 ετών, μέσα σε αυτούς ο Μανώλης, που θα οδηγηθεί μαζί με άλλους αιχμάλωτους στα Τάγματα Εργασίας. Όμως, θα δραπετεύσει και με πολύ κόπο θα φτάσει στη Σάμο.
Σαν πλάκωσε η νύχτα, ερήμωσε η προκυμαία. Όλοι χώθηκαν κάτω από μια στέγη και περιμένανε τη συνέχεια. Έμεινε μόνο ο τρόμος να σουλατσάρει στα σκοτεινά σοκάκια, σαν παζβάντης που προμηνούσε το πιο άγριο ξημέρωμα που γνώρισε ποτέ η ρωμιοσύνη…
Υπάρχουν κάποια βιβλία που δεν επιδέχονται κριτικής, απλά σε παίρνουν μαζί τους και σε κρατάνε γερά μέχρι το τέλος. Ένα από αυτά τα βιβλία είναι τα «Ματωμένα Χώματα» της Διδώς Σωτηρίου, η οποία μεταφέρει τις μνήμες του Μανώλη Αξιώτη – κεντρικού αφηγητή του βιβλίου – που έζησε τ’ Αμελέ Ταμπούρια του ’14 – ’18, που φόρεσε τη στολή του Έλληνα φαντάρου, που είδε και έζησε τη φρίκη της καταστροφή. Η γραφή της Διδώς Σωτηρίου είναι απλή και ρέουσα ενώ οι περιγραφές της καθηλωτικές και λεπτομερείς δημιουργώντας αγωνία στον αναγνώστη. Μέσα στις σελίδες του κυριαρχεί ο πόνος. Πόνος για τη ζωή που άφησαν πίσω. Πόνος για τα παιδιά, τους γονείς και τα αδέρφια που έμειναν εκεί. Πόνος για τους άταφους νεκρούς που αναζητούν ανάπαυση. Δίχως αμφιβολία, τα «Ματωμένα Χώματα» είναι ένα βιβλίο που δεν πρέπει να λείπει από καμία βιβλιοθήκη και επιβάλλεται να διαβαστεί από όλους τους Έλληνες είτε έχουν προσφυγική καταγωγή είτε όχι.
Το βιβλίο της Διδώς Σωτηρίου «Ματωμένα Χώματα» κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Κέδρος.
