Ιδιαίτερη προσοχή στην εισαγωγή και διακίνηση εσπεριδοειδών (Citrus spp.) από την Ιταλία!
Το παρόν ενημερωτικό απευθύνεται κυρίως σε φυτώρια και αγροτικές επιχειρήσεις, φυτώρια, παραγωγούς πολλαπλασιαστικού υλικού και εμπλεκόμενους φορείς παραγωγής εσπεριδοειδών, με στόχο την έγκαιρη και σαφή ενημέρωση σχετικά με τις νέες υποχρεώσεις και αλλαγές που εισάγει ο Εκτελεστικός Κανονισμός (ΕΕ) 2025/2461 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Ο κανονισμός τροποποιεί το υφιστάμενο πλαίσιο φυτοϋγειονομικών μέτρων για την πρόληψη της εισαγωγής, εγκατάστασης και εξάπλωσης του επιβλαβούς οργανισμού Anoplophora chinensis (ασιατικός μακροκέρατος κάνθαρος), ο οποίος αποτελεί σοβαρή απειλή για μεγάλο αριθμό δασικών και καλλιεργούμενων δέντρων, και κυρίως των εσπεριδοειδών.
- Τι είναι ο Anoplophora chinensisκαι γιατί θεωρείται κρίσιμος κίνδυνος
Ο Anoplophora chinensis είναι έντομο καραντίνας, το οποίο:
- προσβάλλει ζωντανά δέντρα και θάμνους,
- δημιουργεί τρύπες στον κορμό και στο ριζικό σύστημα,
- προκαλεί σταδιακή εξασθένηση και τελικά ξήρανση – θανάτωση του φυτού,
- δεν αντιμετωπίζεται! μετά την εγκατάστασή του.
Σε περιπτώσεις επιβεβαιωμένης παρουσίας, τα φυτοϋγειονομικά μέτρα περιλαμβάνουν εκρίζωση και καταστροφή φυτών, καθώς και αυστηρούς περιορισμούς μετακίνησης φυτικού υλικού.
- Νέος Κανονισμός (ΕΕ) 2025/2461
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, λαμβάνοντας υπόψη:
- την εμπειρία εφαρμογής του Κανονισμού (ΕΕ) 2022/2095,
- την μόνιμη εγκατάσταση του οργανισμού σε περιοχές της Ιταλίας, όπου η πλήρης εξάλειψη δεν είναι πλέον εφικτή,
προχώρησε σε αναθεώρηση και αυστηροποίηση του πλαισίου, ώστε:
- να περιοριστεί η περαιτέρω εξάπλωση,
- να ενισχυθούν οι έλεγχοι γύρω από φυτώρια και τόπους παραγωγής,
- να υπάρχει ενιαία εφαρμογή μέτρων σε όλα τα κράτη-μέλη.
- Κύριες αλλαγές και νέες προβλέψεις του Κανονισμού
4.1 Οριοθετημένες περιοχές περιορισμού
Θεσπίζονται επίσημα οριοθετημένες περιοχές περιορισμού – καραντίνας (και όχι εξάλειψης) σε περιοχές όπου ο οργανισμός έχει εγκατασταθεί μόνιμα. Για τις περιοχές αυτές ισχύουν ειδικά και διαρκή μέτρα ελέγχου και επιτήρησης.
4.2 Επέκταση του καταλόγου φυτών-ξενιστών
Ο κατάλογος των φυτών που θεωρούνται δυνητικοί ξενιστές του οργανισμού διευρύνεται σημαντικά!
Ως φυτά-ξενιστές θεωρούνται πλέον φυτά προς φύτευση με διάμετρο μίσχου ή ριζικού λαιμού ≥ 1 cm, μεταξύ άλλων, των γενών:
- Acer
- Aesculus (όλα τα είδη του γένους)
- Citrus
- Platanus
- Populus
- Salix
- Malus, Pyrus
- Prunus laurocerasus
- Photinia
- Ficus
- Morus
- Rosa
- καθώς και πλήθος άλλων ειδών
Η επέκταση αυτή αφορά άμεσα τα φυτώρια και τις επιχειρήσεις παραγωγής και εμπορίας φυτικού υλικού.
4.3 Μεταφορά (όχι κατάργηση) απαιτήσεων εισαγωγής και διακίνησης
Τα άρθρα 10, 11 και 12 του Κανονισμού (ΕΕ) 2022/2095 καταργούνται, όχι όμως οι απαιτήσεις.
Οι υποχρεώσεις για:
- εισαγωγή φυτών,
- μετακίνηση εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
έχουν ενσωματωθεί στα Παραρτήματα VII και VIII του Εκτελεστικού Κανονισμού (ΕΕ) 2019/2072. Συνεπώς, οι έλεγχοι και οι περιορισμοί συνεχίζουν να ισχύουν κανονικά.
4.4 Αυστηροποίηση ελέγχων γύρω από τόπους παραγωγής
Σε ακτίνα τουλάχιστον 1 km γύρω από τόπους παραγωγής φυτών-ξενιστών:
- οι έρευνες επισκόπησης πρέπει να εντοπίζουν προσβολή σε επίπεδο 1%,
- με επίπεδο εμπιστοσύνης 99% (αντί 95%).
Αυτό συνεπάγεται:
- αυξημένη συχνότητα και ένταση ελέγχων,
- μεγαλύτερο αριθμό δειγματοληψιών,
- μηδενική ανοχή σε ελλιπή τεκμηρίωση.
- Τι σημαίνει πρακτικά για αγροτικές επιχειρήσεις και φυτώρια
Οι επιχειρήσεις που:
- παράγουν, διακινούν, εμπορεύονται ή εξάγουν
φυτά (κυρίως εσπεριδοειδή και πυρηνόκαρπα) που περιλαμβάνονται στον κατάλογο φυτών-ξενιστών, οφείλουν να γνωρίζουν ότι:
- υπόκεινται σε εντατικότερους φυτοϋγειονομικούς ελέγχους,
- ενδέχεται να επιβληθούν περιορισμοί μετακίνησης φυτικού υλικού,
- σε περίπτωση εντοπισμού προσβολής, προβλέπεται υποχρεωτική καταστροφή φυτών,
- απαιτείται αυξημένη ιχνηλασιμότητα και τεκμηρίωση.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται σε:
- εισαγωγές φυτών από Ιταλία!
- ενδοκοινοτικές μετακινήσεις,
- εξαγωγές προς τρίτες χώρες.
- Συστάσεις προς τις επιχειρήσεις
Συνιστάται:
- τακτικός εσωτερικός έλεγχος φυτικού υλικού,
- επικαιροποίηση μητρώων και ιχνηλασιμότητας,
- άμεση επικοινωνία με τις αρμόδιες φυτοϋγειονομικές αρχές σε περίπτωση υπόνοιας προσβολής,
- ενημέρωση προσωπικού για αναγνώριση συμπτωμάτων.
