Όταν μιλάμε για τη δημόσια υγεία στην Ελλάδα των απευθείας αναθέσεων και
της συστηματικής αποδόμησης του κοινωνικού κράτους, η συζήτηση συνήθως
περιορίζεται –και δικαίως– στις εικόνες ντροπής των αφημενων στην τύχη τους
νοσοκομείων. Υπάρχει όμως μια άλλη, πιο «αόρατη» αλλά εξίσου επικίνδυνη
πτυχή: η περιβαλλοντική υγεία. Μια έννοια που στην ατζέντα της κυβερνητικής
ασυδοσίας έχει μετατραπεί σε «ψιλά γράμματα», την ώρα που το δικαίωμα στην
καθαρή ατμόσφαιρα, το πόσιμο νερό και το βιώσιμο οικοσύστημα θυσιάζεται στο
βωμό της «επενδυτικής» ασυδοσίας.
Το περιβάλλον δεν είναι μια αφηρημένη έννοια για lifestyle συζητήσεις περί
κλιματικής αλλαγής. Είναι το πεδίο όπου συγκρούονται τα κέρδη των ολιγαρχών
με την επιβίωση της κοινωνικής πλειοψηφίας. Τα δημοσιεύματα των τελευταίων
μηνών αποκαλύπτουν το μέγεθος της ασυδοσίας: από την ανεξέλεγκτη δράση
βιομηχανιών που μετατρέπουν ολόκληρες περιοχές σε «ζώνες θυσίας», μέχρι τη
διαχείριση των απορριμμάτων που μυρίζει… μπίζνες εκατομμυρίων με φόντο τη
δημόσια υγεία.
Η περιβαλλοντική υποβάθμιση στην Ελλάδα δεν είναι «φυσικό φαινόμενο». Είναι
πολιτικό αποτέλεσμα. Όταν οι ελεγκτικοί μηχανισμοί υπολειτουργούν και οι
περιβαλλοντικοί όροι παρακάμπτονται με «fast track» διαδικασίες για να
εξυπηρετηθούν οι «εκλεκτοί» του συστήματος, το αποτέλεσμα μεταφράζεται σε
αυξημένα ποσοστά νεοπλασμάτων, αναπνευστικών νοσημάτων και υποβάθμιση της
ποιότητας ζωής στις λαϊκές γειτονιές.
Είναι η ίδια λογική που είδαμε στις πυρκαγιές και στις πλημμύρες: η πλήρης
εγκατάλειψη της πρόληψης γιατί «δεν αποδίδει κέρδος». Το κράτος της
κυβέρνησης επιλέγει να λειτουργεί ως τροχονόμος συμφερόντων, αφήνοντας τους
πολίτες εκτεθειμένους σε τοξικά μικροσωματίδια και μολυσμένους υδροφόρους
ορίζοντες. Η περιβαλλοντική υγεία αντιμετωπίζεται ως «κόστος» που πρέπει να
περικοπεί, ενώ η ιδιωτικοποίηση των φυσικών πόρων –από το νερό μέχρι τα
δάση– προωθείται ως η μοναδική λύση.
Το ερώτημα που τίθεται είναι αμείλικτο: Πόσο κοστολογείται η υγεία ενός
παιδιού που μεγαλώνει δίπλα σε μια ανεξέλεγκτη βιομηχανική ζώνη ή σε μια
παράνομη χωματερή; Για το Μαξίμου και τους «φίλους» του, η απάντηση
κρύβεται στους ισολογισμούς των εταιρειών. Για εμάς, η περιβαλλοντική υγεία
είναι η πρώτη γραμμή άμυνας της κοινωνίας.
Δεν πρόκειται απλώς για οικολογία. Πρόκειται για ταξικό ζήτημα. Οι πλούσιοι
μπορούν να αγοράσουν «καθαρό περιβάλλον» σε περιφραγμένα προάστια. Ο απλός
λαός όμως είναι αυτός που αναπνέει το καυσαέριο, που πίνει το αμφίβολης
ποιότητας νερό και που βλέπει τον τόπο του να μετατρέπεται σε βιομηχανική
χαβούζα.
Η συγκάλυψη των περιβαλλοντικών εγκλημάτων πρέπει να σταματήσει. Η υγεία
μας δεν είναι εμπόρευμα και το περιβάλλον δεν είναι το οικόπεδο των
«γαλάζιων» ακρίδων. Η διεκδίκηση ενός υγιούς περιβάλλοντος είναι σήμερα η
πιο ριζοσπαστική πράξη αντίστασης απέναντι σε ένα καθεστώς που ενδεχομένως
θεωρεί τη ζωή μας αναλώσιμη.
Τρίπολη, 01-07-2026
Γεώργιος Φαράντος
**Ο Γεώργιος Φαράντος είναι Διδάσκων στο Τμήμα Πολιτικών Δημόσιας Υγείας
του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής (ΠΑΔΑ).*
Όποιος δεν επιθυμεί να λαμβάνει μηνύματα από την παρούσα διεύθυνση,
παρακαλείται να στείλει μήνυμα με τη λέξη “ΔΙΑΓΡΑΦΗ”
