Παρασκευή, 2 Μαΐου, 2025
ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ Ο ΚΑΙΡΟΣ

Ο ποταμός Λάδωνας και οι μύθοι του

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ο Λάδωνας, το μυθικό ποτάμι της Αρκαδίας, είναι το καμάρι των Θεών και το καύχημα των ανθρώπων. Οι Θεοί δέχονταν με ιδιαίτερη χαρά και αγαλλίαση το ερωτικό τραγούδι  που αντηχούσε  στα σπλάχνα του όλες τις ώρες του χρόνο

Στο Λάδωνα χρωστάει ο Αλφειός την δύναμή του και οι κάμποι της Ολυμπίας και του Πύργου, με το νερό  του, τον πλούτο τους.  Το νερό του Λάδωνα μετατρέπεται σήμερα σε ηλεκτρική ενέργεια που κάνει ,μαζί με το φως του Απόλλωνα, να φέγγουν οι πόλεις και τα χωριά μας.
Δεν ήταν λίγη  η δόξα  που γνώρισε ο ποταμός στην αρχαιότητα, τον καιρό που ο Δίας, ο Πάνας ,ο Απόλλωνας, η αδερφή του η Άρτεμις με την συνοδεία νυμφών, ο Ερμής, ο Διόνυσος. Ποσειδώνας, η Αλέα Αθηνά, η Δήμητρα και άλλοι θεοί κάθονταν στα βαθύσκιωτα πλατύφυλλα πλατάνια του. Στην κοιλάδα του Λάδωνα, στη Θέλπουσα ,γεννήθηκε ο Ασκληπιός, στο Λύκαιο όρος ο Δίας.  Οι Αρκάδες καυχώνται για την γέννηση στα βουνά τους και  της Ήρας και  του φτερωτού Ερμή  και άλλων Θεών. Η Αφροδίτη, η Θεά της ομορφιάς και του έρωτα,  διάλεξε το βουνό, που στα πόδια του τρέχει ο Λάδωνας ,να κάνει τα παλάτια της. Για χάρη  της το βουνό πήρε το όνομά « Αφροδίσειο όρος.» Εκεί, πολλές φορές κάλεσε τον αρρενωπό και δυνατό Θεό του πολέμου, τον Άρη, να χορτάσει τους πόθους της.
Πόσες φορές δεν τραπέζωσε τους Θεούς του Ολύμπου και πόσες φορές δεν πέρασαν  ώρες ξεννοισιάς και  ανάπαυσης στο  ήρεμο, το καθαρότερο ποτάμι, τον Λάδωνα!

Πάνας και Σύριγγα
Εδώ στις όχθες του, κυνήγησε ο τραγοπόδαρος Θεός Πάνας την όμορφη νύμφη Σύριγγα. Ερωτευμένος καθώς ήταν, δεν την άφηνε πουθενά. Εκείνη τρόμαξε με την ασχήμια του.  Όταν ένιωσε τον κίνδυνο, δεν κάθισε με τα χέρια δεμένα. Ζήτησε , παρακάλεσε, ικέτεψε τον Λάδωνα,  να την βοηθήσει να αποφύγει την ταπείνωση τον βιασμό. Ο Λάδωνας την βόηθησε όσο δεν μπορούσε άλλο. Την μεταμόρφωσε σε καλάμι. Τότε ο Πάνας, όταν την έχασε από μπροστά του, έκοψε καλάμια ,τα ένωσε και έκανε το δικό του μουσικό όργανο, την Σύριγγα, που μάγευε με τους ξεχωριστούς ήχους της
Αυτή ήταν η γλυκόηχη φλογέρα που αντιλαλούσε στην Αρκαδική θρυλική γη και προκαλούσε ψυχικές δονήσεις και συγκίνηση στην ποιμενική Αρκαδία.  Το Μαίναλο ήταν το κατ εξοχή ιερό βουνό του Πάνα , αλλά λατρευόταν και σε όλα τα Αρκαδικά βουνά  όπως την Κυλλήνη, το Λύκαιο, τον Ερύμανθο. Ήταν ο Θεός της μελωδίας και του χορού. Ευφραίνει με την μουσική  του, τους βοσκούς των βουνών και της κοιλάδας του Λάδωνα.
Εδώ στα γύρο βουνά κυνηγούσε η Άρτεμις, η Θεά του κυνηγιού και της αγνότητας.  Κι όπως έλεγαν, ερχόταν στον Λάδωνα, συνοδεία με τις νύμφες να  λουσθεί και να χορέψει μαζί τους.
Η Άρτεμις ,παρ’ όλον ότι ήταν Θεά   πανελλήνια, συνδέθηκε περισσότερο με την ορεινή και δασωμένη, κατά τα άλλα άγονη, Αρκαδία. Εδώ ήταν το Βασίλειό της  κι εθεωρείτο η εθνική Θεά των Αρκάδων.
Με συνοδεία των νυμφών, ευκίνητη, ορμητική, οπλισμένη με φαρέτρα και βέλη κυνηγάει ελάφια, ζαρκάδια, αγριόχοιρους και τα σκοτώνει με τα αλάνθαστα βέλη της.
Η Δάφνη ήταν θυγατέρα του ποταμού Λάδωνα. Συνετή, σεμνή και όμορφη, απέρριπτε τις ερωτικές προτάσεις των  ανδρών.  Ήταν παρθένα  ωραιότατη και αγνή , γι’ αυτό  προκαλούσε  τον έρωτα των Θεών και των ανθρώπων. Αγαπήθηκε παράφορα από το Θεό Απόλλωνα,  αδερφό της Αρτέμιδος. Κι αυτός ο ευλογημένος έκανε πολλά θύματα του πόθου του μεταξύ των νυμφών.  Μάλλον θα είχε την συμπαράσταση της αδερφής του. Όπου έβρισκε τη Δάφνη, την κυνήγαγε με πάθος.
Μα και ο Λεύκιππος, που ήταν γιος του βασιλιά Οινόμαου, ερωτεύθηκε την Δάφνη,  τη θυγατέρα του Λάδωνα. Για να μπορέσει να την πλησιάσει, έπλεξε τα μαλλιά του σαν παρθένα, φόρεσε γυναικεία ενδύματα και ήλθε, ως κόρη του  Οινόμαου , να γίνει φίλη  της Δάφνης.
Δεν βράδυνε  εκείνη ανύποπτη, να δείξει την αδελφική της αγάπη πέφτοντας στην αγκαλιά  του, και δεχόμενη και δίνοντας φιλήματα.

      Ο Απόλλωνας ,ζηλεύοντας την ευτυχία του Λεύκιππου, του έστησε παγίδα. Υποκίνησε τη Δάφνη να ζητήσει από το Λεύκιππο να κολυμπήσει  με τις άλλες παρθένες στον Λάδωνα.
Εκεί, καλεσμένος ο Λεύκιππος, δεν ήθελε να κάνει μπάνιο στα δροσερά και διαυγή νερά του ποταμού. Ο δύστυχος δυστροπεί, ανθίσταται  με πείσμα  να βγάλει  τα ρούχα του  για να μην φανεί προ των παρθένων γυμνός και δεν πετύχει το σκοπό του! Εκείνες, περίεργες  για την άρνησή του,  με επιμονή γελώντας του βγάζουν τα ρούχα βιαίως κι έτσι αποκαλύφθηκε το τέχνασμά του!
Μετά από αυτό  το απρόοπτο θέαμα, έβγαλαν κραυγές Μαινάδων! Με τ’ ακόντια και τα μαχαίρια τους, του προξένησαν πολλές πληγές  και τον σκότωσαν για τα λίγα φιλήματα που έδωσε!
        Ο Θεός της μουσικής ,ο πανέμορφος αρρενωπός  Απόλλωνας,  πανίσχυρος ,χωρίς   αντίζηλους πια,  κυνηγάει τη Δάφνη, την πιάνει και προσπαθεί να την  φέρει στην αγκαλιά του.
Εκείνη, όταν την πλησίασε και ένοιωσε την πνοή του, ξεφωνίζει απεγνωσμένα! Τις κραυγές της ακούει η Γή, η μάνα της, ανοίγει τα στήθη της και την δέχεται στα σπλάχνα της!
     Εκεί που εξαφανίστηκε, φύτρωσε το φυτό Δάφνη.  Οι νεότεροι, μαθαίνοντας  αυτά βάφτισαν τον Στρέζοβα,  Δάφνη όπου μέχρι σήμερα είναι το επίσημό της όνομα.

Ποσειδώνας – Δήμητρα – Λάδωνας

 Ο Θεός της θάλασσας, Ποσειδώνας ,πίεζε τη Δήμητρα, τη Θεά της γονιμότητας, να συνευρεθούν. Μα αυτή είχε χάσει την κόρη της ,την Περσεφόνη, κι έψαχνε και γύριζε να την βρει από τόπο σε τόπο. Λυπημένη καθώς ήταν, δεν είχε τέτοιες έννοιες..
Ο Ποσειδώνας όμως, φλογισμένος από τον έρωτα, την ακολουθούσε παντού.
Η Δήμητρα, για να τον αποφύγει, μεταμορφώθηκε  σε φοράδα και κρύφτηκε στα άλογα του Αρκάδα  Ογκίου.  Τότε και ο Ποσειδώνας μεταμορφώθηκε σε άλογο και κατέκτησε τη Θεά. Η Δήμητρα  έγινε μανιακή απ’ το θυμό της, για το φέρσιμο του Ποσειδώνα και το πάθημά της. Για να μειώσει την πίεση, τη στενοχώρια, τον πόνο και το θυμό της από το βιασμό, λούστηκε στο Λάδωνα ποταμό κι έτσι κάλμαρε, καταπραύνθηκε, γαλήνεψε!.

Ηρακλής και το ελάφι της Άρτεμις
Η νύμφη Ταϋγέτη ,κόρη του Άτλαντα, είχε αφιερώσει στην Άρτεμη το Ελάφι του όρους Κερύνεια. Τα κέρατά του ήσαν χρυσά και τα πόδια του χάλκινα. Κανείς δεν ενοχλούσε το ιερό ζώο της Άρτεμης. Διέμενε, ως έλεγαν, σε ένα ιερό της Θεάς που βρισκόταν στην Αρκαδία κι έβοσκε στην κοιλάδα του Λάδωνα.  Ο Ευρυσθέας είχε ζητήσει από τον Ηρακλή να του πάει στο ανάκτορό του το Ελάφι. Ήταν ακούραστο και στο τρέξιμο κανείς δεν μπορούσε να το φθάσει. Ολόκληρο έτος έτρεχε εδώ  κι εκεί για να αποφύγει τον Ηρακλή. Τελικά ο ήρωας το συνέλαβε με μεγάλο κόπο στις όχθες του ποταμού Λάδωνα. Τη στιγμή που ήταν έτοιμος να το σκοτώσει, η Άρτεμις και ο αδελφός της ο Απόλλωνας,  τον συγκράτησαν και το ζώο σώθηκε! Του θύμωσε πολύ η Άρτεμις και του ζήτησε το Ελάφι της, που ήταν δώρο. Ο ήρωας της είπε ότι το αμάρτημα έπρεπε να καταλογισθεί στον Ευρυσθέα.
 Σύμφωνα με τις συμβουλές τους, ο Ηρακλής  φορτώθηκε το Ελάφι στους ώμους του και το μετέφερε ζωντανό στην Τίρυνθα και το παρέδωσε στον Ευρυσθέα. Αυτός εκ’ νέου το αφιέρωσε στην Άρτεμη και τώρα ζει και τρέχει στις πηγές και τις όχθες του μυθικού ποταμού.
Κοντά στο Λάδωνα υπάρχουν αμέτρητοι λατρευτικοί χώροι, βωμοί και Ναοί. Ένας απ’ τους  βωμούς βρίσκεται στο χωριό Μυγδαλιά (Γλανιτσιά), εφτά χιλιόμετρα μακριά από το Λάδωνα. Εδώ βρέθηκε, μαζί με άλλες αρχαιότητες, χάλκινη κεφαλή του Απόλλωνα. Λέτε να μην έπαιζε τη Λύρα του στις πλούσιες πηγές και τις όχθες του Λάδωνα και να διασκέδαζε θεούς και ανθρώπους, όπως έκανε ο τραγοπόδαρος Πάνας  με τη Σύριγγα;
 Μα κι ο  φτερωτός Θεός, ο αγγελιοφόρος των θεών και των ανθρώπων, ο Ερμής, πολλές παραγγελίες θα έδωσε στους θεούς, στις νύμφες, σε ημίθεους, σε ήρωες και ποιμένες που βρίσκονταν στις λόχμες, τα φαράγγια, τις σπηλιές και τις πηγές του Λάδωνα.

~Του Ευάγγελου Χριστόπουλου.
aromaellados.eu

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Κυκλοφοριακές ρυθμίσεις στον Αυτοκινητόδρομο Κόρινθος – Τρίπολη – Καλαμάτα και κλάδος Λεύκτρο – Σπάρτη

Από τη Γενική Περιφερειακή Αστυνομική Διεύθυνση Πελοποννήσου ανακοινώνεται ότι έχουν...

Πανηγυρίζει η Ιερά Μονή Αγίου Νικολάου Καλτεζών

Φέρομεν εἰς γνῶσιν τῶν εὐλαβῶν χριστιανῶν ὅτι κατά τό...

«Κύρια σημεία της Ιστορίας του Ελληνισμού» | Ομιλίες της Μαρίας Ευθυμίου στην Πελοπόννησο

Συνεχίζεται ο κύκλος ομιλιών της διακεκριμένης ιστορικού και ομότιμης...

ΔΗΜΟΦΙΛΗ