Με συγκεκριμένες χρηματοδοτήσεις για έργα και ενεργειακές παρεμβάσεις, αλλά χωρίς συνολική απάντηση στα μεγάλα οικονομικά και λειτουργικά προβλήματα της Αυτοδιοίκησης, ολοκληρώθηκε η παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στο συνέδριο της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ) στην Καλαμάτα.
Οι οκτώ δεσμεύσεις που παρουσιάστηκαν αφορούν σημαντικούς τομείς της δημοτικής λειτουργίας, από την ανακύκλωση και τη συντήρηση των σχολείων μέχρι την οδοποιία και το ενεργειακό κόστος. Ωστόσο, η συζήτηση που είχε προηγηθεί στο πλαίσιο των διεκδικήσεων της ΚΕΔΕ αφορούσε ένα πολύ ευρύτερο πλαίσιο: την οικονομική βιωσιμότητα των Δήμων, την ενίσχυση των υπηρεσιών τους και την εξασφάλιση των απαραίτητων πόρων για την άσκηση των αρμοδιοτήτων τους.
Το βασικό πρόβλημα παραμένει το χρηματοδοτικό έλλειμμα, το οποίο εκτιμάται σε 2,5 δισ. ευρώ. Η ΚΕΔΕ ζητά αναπροσαρμογή των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων (ΚΑΠ), ώστε η τακτική χρηματοδότηση να ανταποκρίνεται στις πραγματικές δαπάνες των δημοτικών αρχών. Πρόκειται για ένα αίτημα που βρίσκεται στον πυρήνα των διεκδικήσεων της Αυτοδιοίκησης, καθώς συνδέεται άμεσα με τη δυνατότητα των Δήμων να διατηρούν σε λειτουργία τις υπηρεσίες τους και να ανταποκρίνονται στις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών.
Οι χρηματοδοτήσεις που ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός
Στο σκέλος των οικονομικών ενισχύσεων, ξεχωρίζει η πρόβλεψη για 300 εκατ. ευρώ μέσω του Ελληνικού Οργανισμού Ανακύκλωσης (ΕΟΑΝ), τα οποία προορίζονται για έργα και δράσεις διαχείρισης αποβλήτων και ανάπτυξης των υποδομών ανακύκλωσης.
Για τις Δημοτικές Επιχειρήσεις Ύδρευσης και Αποχέτευσης προβλέπεται χρηματοδότηση 240 εκατ. ευρώ, με στόχο την αντιμετώπιση των οφειλών τους προς τους παρόχους ηλεκτρικής ενέργειας. Στην ίδια κατεύθυνση οικονομικής ελάφρυνσης εντάσσεται και η δυνατότητα νέας ρύθμισης των χρεών των Δήμων προς τη ΔΕΗ.
Σημαντική είναι επίσης η εξαγγελία για διπλασιασμό της ετήσιας επιχορήγησης που αφορά τη συντήρηση και τις επισκευές των σχολικών μονάδων. Παράλληλα, προβλέπεται η διάθεση 200 εκατ. ευρώ σε ετήσια βάση για την εσωτερική οδοποιία των Δήμων, μέσω ειδικού χρηματοδοτικού πλαισίου που θα συνδεθεί με ειδικό τέλος, μετά την ομαλοποίηση της αγοράς καυσίμων.
Στις ενεργειακές παρεμβάσεις περιλαμβάνεται ακόμη κονδύλι 50 εκατ. ευρώ για συστήματα αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας, προκειμένου να αξιοποιείται αποτελεσματικότερα η παραγωγή από τοπικές Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) και να ενισχυθεί η ενεργειακή αυτοκατανάλωση.
Τέλος, ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε στην πρόθεση της κυβέρνησης να συζητήσει με τη ΔΕΗ την καθιέρωση ειδικού τιμολογίου ηλεκτρικής ενέργειας για τους Δήμους, όταν υποχωρήσουν οι πιέσεις που συνδέονται με την ενεργειακή κρίση, καθώς και στην ευρύτερη επιδίωξη ενίσχυσης της ενεργειακής αυτονομίας των δημοτικών εγκαταστάσεων και υπηρεσιών.
Από τη χρηματοδότηση έργων μέχρι το μόνιμο πρόβλημα των δημοτικών εσόδων
Παρά τις παραπάνω ανακοινώσεις, η ΚΕΔΕ είχε θέσει στο τραπέζι μια σειρά από ζητήματα που δεν εξαντλούνται στην εξασφάλιση χρημάτων για συγκεκριμένες παρεμβάσεις.
Πρώτο στη σχετική ατζέντα είναι το αίτημα για ουσιαστική αύξηση των ΚΑΠ και κάλυψη του χρηματοδοτικού κενού των 2,5 δισ. ευρώ. Οι Δήμοι επιδιώκουν ένα νέο αναπτυξιακό πρόγραμμα, με επαρκείς πόρους για την κατασκευή και αναβάθμιση υποδομών, την οδοποιία, τα σχολεία, τις αθλητικές εγκαταστάσεις και τα δημοτικά κτίρια.
Εξίσου σημαντική είναι η ανάγκη ενίσχυσης του ανθρώπινου δυναμικού. Η υποστελέχωση εξακολουθεί να επηρεάζει την καθημερινή λειτουργία των δημοτικών υπηρεσιών, με ελλείψεις σε μηχανικούς, τεχνικούς, εργαζομένους στην καθαριότητα, διοικητικούς υπαλλήλους και προσωπικό κοινωνικών δομών. Για τον λόγο αυτό, η ΚΕΔΕ διεκδικεί μόνιμες προσλήψεις και όχι μόνο πρόσθετες χρηματοδοτήσεις για έργα.
Ιδιαίτερη θέση στις διεκδικήσεις έχουν και οι μικροί, ορεινοί και νησιωτικοί Δήμοι. Οι γεωγραφικές ιδιαιτερότητες, η πληθυσμιακή συρρίκνωση και οι περιορισμένες οικονομικές δυνατότητες δημιουργούν αυξημένες ανάγκες, για τις οποίες ζητείται ειδικό χρηματοδοτικό καθεστώς.
Στο θεσμικό επίπεδο, η Αυτοδιοίκηση ζητά να μην αναλαμβάνει νέες αρμοδιότητες χωρίς να εξασφαλίζονται ταυτόχρονα οι αντίστοιχοι οικονομικοί πόροι και το απαραίτητο προσωπικό. Παράλληλα, διεκδικεί τη διατήρηση των Υπηρεσιών Δόμησης (ΥΔΟΜ) στους Δήμους, με επαρκή στελέχωση, καθώς και την κατάργηση του τέλους ταφής απορριμμάτων.
Στις εκκρεμότητες περιλαμβάνεται ακόμη η ενίσχυση της Πολιτικής Προστασίας με χρηματοδότηση, εξοπλισμό και ανθρώπινο δυναμικό, ώστε οι δημοτικές αρχές να μπορούν να ανταποκρίνονται αποτελεσματικότερα στις αυξημένες απαιτήσεις του συγκεκριμένου τομέα.
Το ενεργειακό κόστος παραμένει ανοιχτή πληγή για τις ΔΕΥΑ
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η περίπτωση των επιχειρήσεων ύδρευσης και αποχέτευσης, για τις οποίες η κυβερνητική παρέμβαση των 240 εκατ. ευρώ έρχεται να αντιμετωπίσει ένα μέρος των οικονομικών βαρών που έχουν ήδη συσσωρευτεί.
Ωστόσο, το πρόβλημα των ΔΕΥΑ δεν αφορά μόνο τις παλαιότερες οφειλές. Η λειτουργία τους απαιτεί καθημερινά σημαντικές ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας για την άντληση, την επεξεργασία και τη μεταφορά του νερού. Έτσι, ακόμη και αν υπάρξει μείωση των υφιστάμενων χρεών, το υψηλό κόστος εξακολουθεί να αποτελεί παράγοντα που μπορεί να δημιουργήσει νέες οικονομικές επιβαρύνσεις.
Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο η ΚΕΔΕ επιμένει στην ανάγκη μόνιμης μείωσης του ενεργειακού κόστους. Η συζήτηση για ειδικό τιμολόγιο με τη ΔΕΗ αποτελεί μέρος αυτής της διεκδίκησης, ωστόσο προς το παρόν δεν συνοδεύεται από συγκεκριμένη ημερομηνία εφαρμογής.
Χωρίς προσωπικό, οι χρηματοδοτήσεις δεν αρκούν
Ένα ακόμη ζήτημα που αναδεικνύει τις δυσκολίες της Αυτοδιοίκησης είναι η έλλειψη εργαζομένων. Οι δημοτικές αρχές καλούνται να διαχειριστούν ένα ευρύ φάσμα υπηρεσιών, συχνά με περιορισμένο αριθμό υπαλλήλων, γεγονός που επηρεάζει τόσο την καθημερινή εξυπηρέτηση των πολιτών όσο και την προώθηση έργων.
Η απουσία συγκεκριμένης δέσμευσης για ένα συνολικό πρόγραμμα μόνιμων προσλήψεων αφήνει ουσιαστικά ανοιχτό ένα από τα βασικά αιτήματα της ΚΕΔΕ. Το ζήτημα δεν αφορά μόνο την κάλυψη κενών θέσεων, αλλά και την ικανότητα των Δήμων να σχεδιάζουν, να υλοποιούν και να παρακολουθούν τις παρεμβάσεις που χρηματοδοτούνται.
Αντίστοιχα, η οικονομική αυτοτέλεια της Αυτοδιοίκησης παραμένει ζητούμενο, καθώς η ανάθεση πρόσθετων αρμοδιοτήτων χωρίς την ανάλογη χρηματοδότηση μεταφέρει νέες υποχρεώσεις στους δημοτικούς προϋπολογισμούς.
