Σε ισχύ τέθηκε το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΕΧΠ-ΑΠΕ), το οποίο καθορίζει νέους κανόνες για τη χωροθέτηση φωτοβολταϊκών, αιολικών πάρκων και μονάδων αποθήκευσης ενέργειας σε ολόκληρη τη χώρα.
Οι νέες ρυθμίσεις έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Αρκαδία και την ευρύτερη Πελοπόννησο, όπου τα τελευταία χρόνια έχει αυξηθεί το ενδιαφέρον για την ανάπτυξη έργων ΑΠΕ, αλλά παράλληλα έχουν καταγραφεί αντιδράσεις για τη χωροθέτησή τους σε ορεινές και περιβαλλοντικά ευαίσθητες περιοχές.
Αιολικά: Στο επίκεντρο το όριο των 1.200 μέτρων
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές για τους ορεινούς όγκους της Πελοποννήσου είναι ο οριζόντιος αποκλεισμός νέων αιολικών σταθμών σε περιοχές με υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων.
Η ρύθμιση αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την Αρκαδία και την ευρύτερη Πελοπόννησο, καθώς αφορά ορεινούς όγκους όπως το Μαίναλο, ο Πάρνωνας, η Ζήρεια και ο Ολίγυρτος. Οι περιοχές αυτές περιλαμβάνονται στην Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη για τις περιοχές Natura 2000 των Περιφερειακών Ενοτήτων Κορινθίας, Αργολίδας, Αρκαδίας και τμήματος της Λακωνίας, η οποία καθορίζει ζώνες προστασίας και επιτρεπόμενες χρήσεις γης για 19 περιοχές Natura.
Το νέο πλαίσιο δεν περιορίζεται στο υψομετρικό όριο. Προβλέπει επιπλέον αποκλεισμούς για Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους, καθώς και για περιοχές που κατατάσσονται στις κατηγορίες Α και Β του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τον Τουρισμό.
Ιδιαίτερα αυστηρό είναι το καθεστώς στις Ζώνες Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ) του δικτύου Natura 2000, οι οποίες αφορούν την προστασία της ορνιθοπανίδας. Εκεί η εγκατάσταση αιολικών σταθμών επιτρέπεται μόνο κατ’ εξαίρεση, εφόσον προβλέπεται ρητά στην εγκεκριμένη Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη και το αιολικό δυναμικό της συγκεκριμένης θέσης υπερβαίνει τα 7,5 m/s.
Οι νέες ρυθμίσεις έρχονται σε μια περιοχή όπου η χωροθέτηση αιολικών έχει ήδη βρεθεί στο επίκεντρο αντιδράσεων. Στην Αργολίδα, ο σχεδιασμός αιολικού πάρκου στη θέση Ράχη-Πριόνι-Λεκάνα στο Σχινοχώρι του Δήμου Άργους-Μυκηνών είχε προκαλέσει αντιδράσεις κατοίκων και τοπικών φορέων, ενώ στην Αρκαδία έχουν εκφραστεί αντιδράσεις για σχεδιαζόμενες εγκαταστάσεις αιολικών σταθμών και μονάδων αποθήκευσης σε περιοχές γύρω από τον Πάρνωνα και το Μαίναλο.
Φωτοβολταϊκά: Όριο 1,5% σε κάθε Περιφερειακή Ενότητα
Σημαντικές είναι και οι αλλαγές για τα φωτοβολταϊκά, καθώς θεσπίζεται οριζόντιο ανώτατο όριο κάλυψης γης από νέους φωτοβολταϊκούς σταθμούς στο 1,5% της συνολικής έκτασης κάθε Περιφερειακής Ενότητας.
Παράλληλα, απαγορεύεται η εγκατάσταση νέων φωτοβολταϊκών σε σειρά περιβαλλοντικά και πολιτιστικά ευαίσθητων περιοχών, μεταξύ άλλων σε Natura 2000, δάση και δασικές εκτάσεις, υγροτόπους Ραμσάρ, εθνικούς δρυμούς, Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους, περιοχές προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς, αρχαιολογικές ζώνες αυξημένης προστασίας, περιοχές άνευ δρόμων και ακτές κολύμβησης.
Στις περιοχές αποκλεισμού προστίθενται, μεταξύ άλλων, ιστορικοί τόποι, αρχαία και νεότερα μνημεία, καθώς και περιοχές με πηγές υδροληψίας νερού ανθρώπινης κατανάλωσης.
Το όριο του 1,5% αφορά τα νέα έργα που δεν έχουν ήδη περιβαλλοντική αδειοδότηση και έχει ως στόχο να αποτραπεί η υπερσυγκέντρωση φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων σε συγκεκριμένες περιοχές, προστατεύοντας παράλληλα το τοπίο και τις υπόλοιπες χρήσεις γης.
Τι σημαίνουν οι αλλαγές για την Αρκαδία
Για την Αρκαδία, το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω της συνύπαρξης εκτεταμένων ορεινών όγκων, προστατευόμενων περιοχών Natura, σημαντικών φυσικών τοπίων και αυξημένου ενδιαφέροντος για ενεργειακές επενδύσεις.
Το νέο πλαίσιο δημιουργεί πλέον σαφέστερους κανόνες για το πού μπορούν να χωροθετηθούν νέα έργα και πού υπάρχουν οριζόντιοι ή ειδικοί περιορισμοί. Ιδιαίτερα για τους ορεινούς όγκους, το όριο των 1.200 μέτρων αποτελεί μία από τις σημαντικότερες νέες παραμέτρους.
Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι απαγορεύονται συνολικά τα αιολικά στον Πάρνωνα ή στο Μαίναλο. Ο αποκλεισμός αφορά τις περιοχές που εμπίπτουν στα συγκεκριμένα κριτήρια του νέου πλαισίου, ενώ για τις υπόλοιπες περιοχές εφαρμόζονται οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις, οι ζώνες προστασίας και τα όρια φέρουσας ικανότητας.
Νέοι κανόνες, αλλά όχι αναδρομική ανατροπή
Οι νέες ρυθμίσεις αφορούν κυρίως νέα έργα ΑΠΕ. Έργα που ήδη λειτουργούν ή βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο αδειοδότησης, υπό τις προϋποθέσεις που προβλέπει το νέο πλαίσιο, εξακολουθούν να διέπονται από το προηγούμενο καθεστώς.
Με αυτόν τον τρόπο, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας επιχειρεί να συνδυάσει την ανάπτυξη των ΑΠΕ με αυστηρότερους κανόνες χωροθέτησης και προστασίας του περιβάλλοντος, του τοπίου και της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Για την Αρκαδία και την Πελοπόννησο, το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ αναμένεται να αποτελέσει πλέον το βασικό πλαίσιο μέσα στο οποίο θα εξετάζονται οι νέες ενεργειακές επενδύσεις, ιδιαίτερα σε περιοχές με έντονο αιολικό δυναμικό αλλά και αυξημένη περιβαλλοντική και τοπιακή αξία.
