Η απαίτηση χρημάτων από δημόσιο υπάλληλο ή επαγγελματία υγείας προκειμένου να πραγματοποιήσει ή να επισπεύσει μια πράξη που σχετίζεται με τα καθήκοντά του δεν αποτελεί μια «άτυπη συμφωνία», αλλά μπορεί να συνιστά ποινικό αδίκημα. Το λεγόμενο «φακελάκι» συνδέεται με το αδίκημα της δωροληψίας και ο ασθενής ή οι συγγενείς του έχουν τη δυνατότητα να αναζητήσουν προστασία και να καταγγείλουν το περιστατικό.
Σε περίπτωση που ζητηθεί χρηματικό ποσό, το πρώτο βήμα είναι να καταγραφούν όσο το δυνατόν περισσότερες πληροφορίες για το περιστατικό: ποιος ζήτησε τα χρήματα, πότε και σε ποιο πλαίσιο έγινε η απαίτηση, καθώς και οποιοδήποτε άλλο στοιχείο μπορεί να βοηθήσει στη διερεύνηση της υπόθεσης. Γραπτά μηνύματα, έγγραφα ή άλλα σχετικά στοιχεία μπορούν να διατηρηθούν ως αποδεικτικά.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και στο ζήτημα της πληρωμής. Οι πολίτες δεν θα πρέπει να καταβάλλουν χρήματα «κάτω από το τραπέζι» για υπηρεσίες που παρέχονται στο δημόσιο σύστημα υγείας. Όπου προβλέπεται οικονομική συναλλαγή, θα πρέπει να ζητείται το αντίστοιχο νόμιμο παραστατικό.
Πού μπορεί να γίνει καταγγελία
Ο ασθενής ή οικείος του μπορεί να απευθυνθεί στην Εθνική Αρχή Διαφάνειας, υποβάλλοντας καταγγελία ηλεκτρονικά μέσω της σχετικής υπηρεσίας του gov.gr. Στην αναφορά μπορούν να περιληφθούν τα στοιχεία του περιστατικού και να επισυναφθούν διαθέσιμα αποδεικτικά στοιχεία.
Σε περίπτωση που η απαίτηση χρημάτων συνοδεύεται από απειλή, πίεση ή εκβιαστική συμπεριφορά, ιδιαίτερα όταν αφορά μια επείγουσα ή κρίσιμη ιατρική πράξη, πρέπει να ενημερωθούν άμεσα και οι αρμόδιες αστυνομικές αρχές.
Τι προβλέπει ο Ποινικός Κώδικας
Το ζήτημα της δωροληψίας υπαλλήλων ρυθμίζεται από τον Ποινικό Κώδικα. Ειδικότερα, προβλέπονται κυρώσεις για υπάλληλο που ζητά ή λαμβάνει αθέμιτο ωφέλημα ή αποδέχεται υπόσχεση παροχής τέτοιου ωφελήματος σε σχέση με την άσκηση των καθηκόντων του.
Παράλληλα, προβλέπεται ποινική αντιμετώπιση και για περιπτώσεις κατά τις οποίες υπάλληλος ζητά ή λαμβάνει αθέμιτη περιουσιακή παροχή, αξιοποιώντας την υπηρεσιακή του ιδιότητα.
Το βασικό μήνυμα για τον πολίτη είναι ότι η απαίτηση χρημάτων από δημόσιο λειτουργό δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως «συνηθισμένη πρακτική». Οι πολίτες μπορούν να καταγγείλουν τέτοια περιστατικά στις αρμόδιες αρχές, ώστε να διερευνηθούν και να ακολουθηθεί η προβλεπόμενη διαδικασία.
