Τη διάσωση του εναπομείναντος εξοπλισμού στα λιγνιτωρυχεία και στους ΑΗΣ Μεγαλόπολης, καθώς και τη δημιουργία Μουσείου Βιομηχανικής και Ενεργειακής Κληρονομιάς, ζητά το Δημοτικό Συμβούλιο Μεγαλόπολης, με ομόφωνο ψήφισμά του.
Η απόφαση 256/2026 ελήφθη μετά από αίτημα του Συνδέσμου Συνταξιούχων ΔΕΗ Μεγαλόπολης, ο οποίος έθεσε το ζήτημα των εκτεταμένων αποξηλώσεων μηχανολογικού εξοπλισμού και εγκαταστάσεων στα ορυχεία και στους σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.
Το Δημοτικό Συμβούλιο ζητά την ιστορική και βιομηχανική αξιολόγηση του εξοπλισμού που έχει απομείνει, προτείνοντας τη δημιουργία Βιομηχανικού Πάρκου και Μουσείου Λιγνίτη, καθώς και τη διατήρηση εμβληματικών μηχανημάτων, όπως οι μεγάλοι εκσκαφείς.
Παράλληλα, διεκδικεί την ενεργοποίηση της ΔΕΗ για την κατασκευή του έργου αντλησιοταμίευσης στη Μεγαλόπολη, με στόχο τη δημιουργία θέσεων εργασίας και την αξιοποίηση του έμπειρου εργατικού δυναμικού της περιοχής.
Το ψήφισμα θα κοινοποιηθεί στο υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, στη διοίκηση της ΔΕΗ και στη ΜΕΤΑΒΑΣΗ Α.Ε.
Αναλυτικά η απόφαση του Συμβουλίου:
Το Δημοτικό Συμβούλιο Μεγαλόπολης, κατόπιν του υπ΄αριθμ. πρωτ. 661/02-09-2026 έγγραφου/ αιτήματος του Συνδέσμου Συνταξιούχων ΔΕΗ Μεγαλόπολης με αριθμ. πρωτ. στο Δήμο, σχετικά με την ενημέρωση, την αξιολόγηση και τις αποξηλώσεις εξοπλισμού στις εγκαταστάσεις των Ορυχείων και των ΑΗΣ Μεγαλόπολης της ΔΕΗ Α.Ε., λαμβανομένων υπόψη όλων των απόψεων και των προτάσεων των εκπροσώπων Φορέων και Σωματείων και τις τοποθετήσεις των παρευρισκομένων κατά τη διαλογική συζήτηση του θέματος, όπως αναφέρονται στο εισηγητικό της παρούσας απόφασης και όπως τελικά διαμορφώθηκαν, ΔΙΕΚΔΙΚΕΙ και ΑΠΑΙΤΕΙ:
1. Την ιστορική και βιομηχανική αξιολόγηση του εναπομείναντος εξοπλισμού των Λιγνιτικών Ορυχείων και των Εγκαταστάσεων των Μονάδων ΑΗΣ Μεγαλόπολης, μετά την παύση της λειτουργίας τους στο πλαίσιο της απολιγνιτοποίησης από τον Όμιλο ΔΕΗ, για τη διάσωση της βιομηχανικής κληρονομιάς της περιοχής, με στόχο τη μετατροπή του βιομηχανικού αποθέματος σε μοχλό τοπικής ανάπτυξης και την με οποιοδήποτε τρόπο αξιοποίησή του, για τη συμβολή του στην κοινωνική, οικονομική και πολιτιστική ανάπτυξη ή προβολή του τόπου και την εν γένει ανάπτυξη της περιοχής.
Αντί για την πλήρη αποξήλωση ή εκποίηση, προτείνονται βιώσιμες λύσεις επανάχρησης:
· Δημιουργία Βιομηχανικού Πάρκου & Μουσείου Λιγνίτη: Μετατροπή ενός κεντρικού κτιρίου (π.χ. παλιός σταθμός ή κεντρικό συνεργείο) σε επισκέψιμο χώρο, όπου θα εκτίθεται ο εξοπλισμός, αρχειακό υλικό και οπτικοακουστικά τεκμήρια της εργασιακής καθημερινότητας.
· Διατήρηση Μεγάλων Μνημείων: Διατήρηση εμβληματικών μηχανημάτων (όπως οι μεγάλοι εκσκαφείς) στα αποκατεστημένα τοπία των ορυχείων, ως τοπόσημα ανοιχτού μουσείου.
· Βιομηχανικός Τουρισμός & Εκπαιδευτικά Προγράμματα: Διασύνδεση των εγκαταστάσεων με ακαδημαϊκά ιδρύματα για τη μελέτη της βιομηχανικής αρχαιολογίας και της ενεργειακής μετάβασης.
Η ανάδειξη του εξοπλισμού δεν είναι απλώς μια πράξη διατήρησης της μνήμης, αλλά μια ζωντανή επένδυση για το μέλλον της Μεγαλόπολης.
Συμβάλει, στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας στον τομέα του πολιτισμού, της φιλοξενίας και των υπηρεσιών, στην ανάσχεση της πληθυσμιακής συρρίκνωσης και της εργασιακής ανασφάλειας που προκαλεί το τέλος του λιγνίτη, στη διατήρηση της ταυτότητας της κοινότητας, στην ένταξη της Μεγαλόπολης στον ευρωπαϊκό χάρτη των δικτύων Βιομηχανικής Κληρονομιάς, ενισχύοντας την εξωστρέφεια.
Σε συνδυασμό με τις νέες χρήσεις των εδαφών (όπως οι περιοχές επιτάχυνσης ΑΠΕ που καθορίστηκαν από το ΥΠΕΝ), η διατήρηση της βιομηχανικής ταυτότητας διασφαλίζει ότι το ενεργειακό παρελθόν της Μεγαλόπολης θα συνυπάρξει αρμονικά με το πράσινο και βιώσιμο μέλλον της.
2. Την έναρξη διαδικασίας σχεδιασμού, για τη δημιουργία Μουσείου Βιομηχανικής και Ενεργειακής Κληρονομιάς στη Μεγαλόπολη, στα πρότυπα του Βόρειου Ενεργειακού Συστήματος που σχεδιάζει η ΔΕΗ, εντάσσοντας εμβληματικούς, γιγαντιαίους εκσκαφείς και ιστορικά κινητά μνημεία στον μουσειακό ιστό, στο πλαίσιο της μεταλιγνιτικής εποχής και του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου, συνδέοντας την ιστορική μνήμη με την εκπαίδευση, τον πολιτισμό και τον βιομηχανικό τουρισμό,
Η δημιουργία του Μουσείου στη Μεγαλόπολη επιτρέπει τη διάσωση της ενεργειακής ταυτότητας της κεντρικής Πελοποννήσου, μετατρέποντας το παλαιό βιομηχανικό απόθεμα σε κόμβο πολιτισμού και τουρισμού, και η διασύνδεσή του με το φυσικό περιβάλλον (τεχνητές λίμνες, ζώνες ήπιων δραστηριοτήτων) και τον αρχαιολογικό χώρο της Αρχαίας Μεγαλόπολης, δημιουργεί ένα ενιαίο τουριστικό προϊόν.
Το Μουσείο, ως φορέας συλλογικής μνήμης, παρέχει τη δυνατότητα προσέλκυσης φοιτητών Πολυτεχνικών και Ανθρωπιστικών Σχολών, για εκπόνηση διατριβών και πρακτικής άσκησης, μετατρέπει τη Μεγαλόπολη σε προορισμό βιομηχανικού τουρισμού, προσελκύοντας επισκέπτες και σχολεία, ενισχύοντας άμεσα την τοπική εστίαση και τη φιλοξενία.
3. Την άμεση ενεργοποίηση της ΔΕΗ, για την κατασκευή του έργου Αντλησιοταμίευσης, στη Μεγαλόπολη, με τη δημιουργία θέσεων εργασίας, την απορρόφηση των έμπειρων εργαζομένων που απασχολούνταν με συμβάσεις ορισμένου χρόνου στα ορυχεία και τους σταθμούς, την ενσωμάτωση του τεχνικού προσωπικού των τοπικών εργολάβων που επλήγησαν άμεσα από το κλείσιμο των λιγνιτικών μονάδων, όπως και την επιστροφή των μονίμων εργαζομένων στη ΔΕΗ Μεγαλόπολης, οι οποίοι έχουν μετακινηθεί σε άλλες υπηρεσιακές μονάδες εκτός Μεγαλόπολης.
Το συγκεκριμένο έργο προσφέρει μια μοναδική ευκαιρία για την αποκατάσταση της τοπικής απασχόλησης μέσω της αξιοποίησης της τεχνογνωσίας του έμπειρου εργατικού δυναμικού της περιοχής.
Η κατασκευή ενός υπερσύγχρονου έργου καθαρής ενέργειας δίπλα στις παλαιές εγκαταστάσεις δημιουργεί ένα μοναδικό «Ενεργειακό Παράδειγμα». Οι επισκέπτες και οι φοιτητές θα μπορούν να βλέπουν στο Μουσείο το παρελθόν του λιγνίτη και, λίγα χιλιόμετρα πιο πέρα, το μέλλον της αποθήκευσης ενέργειας, ενισχύοντας κατακόρυφα τον εκπαιδευτικό βιομηχανικό τουρισμό.
Επισημαίνει ότι,
Η Μεγαλόπολη στήριξε ενεργειακά τη χώρα για δεκαετίες, έχει προσφέρει τα μέγιστα στην οικονομία και δικαιούται να διασώσει την ιστορία της, να τιμήσει τους ανθρώπους της και να διαφυλάξει τα τεκμήρια της βιομηχανικής της πορείας.
Αυτό το θέμα δεν είναι απλά τεχνικό, είναι προστασία της ιστορίας, είναι ταυτότητα, είναι μνήμη, είναι ευθύνη κοινή, και αποτελεί συνέχεια για την πορεία αυτού του τόπου.
Η ανάδειξη του εξοπλισμού δεν είναι απλώς μια πράξη διατήρησης της μνήμης, αλλά μια ζωντανή επένδυση για το μέλλον της Μεγαλόπολης.
Καλεί, όλους τους αρμοδίους φορείς, ενόψει της Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης της μεταλιγνιτικής περιόδου, να αφουγκραστούν τα δίκαια αιτήματά μας, τα αιτήματα της λιγνιτικής Μεγαλόπολης, για την προστασία της ιστορικής μνήμης και την εν γένει ανάπτυξη της περιοχής.
Το παρόν ψήφισμα να κοινοποιηθεί στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ), στη Διοίκηση της ΔΕΗ ΑΕ, στη Διοίκηση της ΜΕΤΑΒΑΣΗ Α.Ε. και στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης.
