Από τη Βυτίνα στο Κιλκίς: εννέα χρόνια Πανελλήνιες Συναντήσεις Μονοπατιών και η πρόταση της Αρκαδίας για μονοπάτια που δένονται με τον τόπο
Με πεζοπορία στο Decauville Trail, τη μόνη από τις προγραμματισμένες που επέτρεψε ο καιρός, ολοκληρώθηκε την Κυριακή 11 Οκτωβρίου η 9η Πανελλήνια Συνάντηση Μονοπατιών, που φιλοξενήθηκε στο Πολιτιστικό Κέντρο Πολυκάστρου του Δήμου Παιονίας, στο Κιλκίς. Τη διοργάνωσε το Trace Your Eco, σε συνδιοργάνωση με την Ελληνική Ομοσπονδία Πεζοπορίας, τον Δήμο Παιονίας και το Τμήμα Τουρισμού της Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς, υπό την αιγίδα του ΕΟΤ. Ανάμεσα στους φορείς από όλη την Ελλάδα βρέθηκε φέτος για πρώτη φορά και το Δίκτυο Αρκαδικής Φιλοξενίας.
Η παρουσία αυτή είχε κάτι από επιστροφή. Η Συνάντηση γεννήθηκε στην Αρκαδία: τον Νοέμβριο του 2017, στο Πανταζοπούλειο Πνευματικό Κέντρο της Βυτίνας, μια χούφτα πεζοπόροι, εθελοντές, εκπρόσωποι υπουργείων και καλεσμένοι από τη Γερμανία, το Βέλγιο και το Λουξεμβούργο κάθισαν γύρω από ένα τραπέζι με οργανωτή την ΚοινΣΕπ Μαίναλον. Το Menalon Trail είχε μόλις γίνει το πρώτο ελληνικό μονοπάτι με την ευρωπαϊκή πιστοποίηση Leading Quality Trails, και κανείς τότε δεν ήξερε αν η συνάντηση θα ξαναγινόταν.
Ξαναέγινε, και έγινε θεσμός. Στην ομιλία του με τίτλο «Μια ιστορία που αξίζει να ακουστεί: από τη Βυτίνα στο Κιλκίς», ο Ηλίας Σιώλης παρουσίασε τη διαδρομή των συναντήσεων μέσα στον χρόνο σαν έναν χάρτη: Βυτίνα, Άνδρος, Μέτσοβο, η παύση της πανδημίας, Ξάνθη, Καισαριανή, Πήλιο, Χανιά, Καστοριά και φέτος Κιλκίς. Ένα ορεινό χωριό, ένα νησί, μια ορεινή κωμόπολη, μια παραμεθόρια πόλη, μια συνοικία της Αθήνας, ένα βουνό της μυθολογίας, η δυτική Κρήτη, μια πόλη-λίμνη και μια πεδιάδα δίπλα στα σύνορα. Κοινός γεωγραφικός παρονομαστής δεν υπάρχει, και αυτό ακριβώς είναι το μήνυμα: η ιδέα ότι το μονοπάτι μπορεί να γίνει εργαλείο τοπικής ανάπτυξης ταξίδεψε πολύ πέρα από τα γνωστά ορεινά. Στο μεταξύ άλλαξε και θεσμικά. Αυτό που ξεκίνησε ως πρωτοβουλία μιας μικρής κοινωνικής επιχείρησης το συνδιοργανώνουν σήμερα δήμοι, περιφερειακές ενότητες και η εθνική ομοσπονδία, και οι τόποι διεκδικούν να το φιλοξενήσουν. Το βράδυ του Σαββάτου ανακοινώθηκε ο επόμενος σταθμός: η 10η Πανελλήνια Συνάντηση Μονοπατιών θα γίνει στην Αίγινα. Η βραδιά έκλεισε με ποντιακούς χορούς από τα σωματεία της περιοχής και μουσικό γλέντι με τα Χάλκινα της Γουμένισσας.
Η ιστορία είχε όμως και μια ειλικρινή πλευρά, ειπωμένη από την ίδια την αφετηρία. Το να είσαι ο τόπος που τα ξεκίνησε όλα δεν εγγυάται τίποτα. Η Αρκαδία δεν έχει μόνο το Menalon Trail· μέσα από τα Peloponnese Trails, με την ΚοινΣΕπ Μαίναλον, την Περιφέρεια Πελοποννήσου και κοινωνικές επιχειρήσεις από όλη την περιοχή, έχει χτιστεί ένα δίκτυο χιλίων περίπου χιλιομέτρων, με το Parnon Trail, το Arcadia Trail, το Pan Trail και άλλες διαδρομές. Κι όμως, για τον περισσότερο κόσμο, και για αρκετούς από όσους δουλεύουμε στη φιλοξενία, οι διαδρομές αυτές μένουν σχεδόν αόρατες. Ανάμεσα στο «χτίσαμε την υποδομή» και στο «το ξέρει ο κόσμος» υπάρχει ένα χάσμα που θα συναντήσει κάθε δίκτυο μονοπατιών, και δεν κλείνει με άλλη μια πινακίδα ή άλλον έναν χάρτη.
Εκεί ακριβώς στάθηκε η πρόταση που κατέθεσε το Δίκτυο για κοινή συζήτηση: η σύνδεση των μονοπατιών με την ταυτότητα και την αξία του τόπου. Ένα καθαρό, σηματοδοτημένο μονοπάτι δεν φέρνει από μόνο του ζωή σε ένα χωριό. Τη φέρνει όταν δένεται με την αλυσίδα αξίας του τόπου, με τη διαμονή, το τοπικό τραπέζι και την ήπια μετακίνηση, αυτό που στην Αρκαδία λέμε απλά «μένεις, περπατάς, γεύεσαι, ανακαλύπτεις». Στην πράξη σημαίνει ο ιδιοκτήτης του ξενώνα και ο οδηγός βουνού να δουλεύουν μαζί και όχι ο καθένας μόνος του, ο πεζοπόρος να βρίσκει στο τέλος της μέρας τον τόπο στο πιάτο του, και το μονοπάτι να κουμπώνει με άλλους ήπιους τρόπους μετακίνησης, ώστε ο επισκέπτης να βλέπει περισσότερα και να μένει περισσότερο.
«Δεν τα λέμε αυτά επειδή τα έχουμε λύσει», σημείωσε ο Ηλίας Σιώλης. «Τα λέμε επειδή αφορούν κάθε τόπο που δεν έχει θάλασσα ή μεγάλα μνημεία, έχει όμως το τοπίο του, την ιστορία του και τους ανθρώπους του. Το μονοπάτι κερδίζει όταν ο επισκέπτης που κοιμάται σε έναν ξενώνα ξέρει ότι έξω από την πόρτα του ξεκινά μια διαδρομή, και όταν ο άνθρωπος που τον φιλοξενεί ξέρει να του τη δείξει. Κάθε επιπλέον βράδυ σε ένα ορεινό χωριό είναι ένα βράδυ που το χωριό ζει.»
Η παρουσίαση κέρδισε τις εντυπώσεις και απέσπασε κολακευτικά σχόλια από τους παρευρισκόμενους. Μπορείτε να τη δείτε ολόκληρη στο YouTube.
Η Αρκαδία ακούστηκε στο Κιλκίς με περισσότερες φωνές, καθώς στο πρόγραμμα συμμετείχαν και οι άνθρωποι του Menalon Trail και του Parnon Trail, που κρατούν τα αρκαδικά μονοπάτια ζωντανά στο πεδίο. Η κουβέντα που άνοιξε εκεί έχει ήδη επόμενο σταθμό στον τόπο: το Σάββατο 28 Νοεμβρίου 2026 το Υπαίθριο Μουσείο Υδροκίνησης στη Δημητσάνα φιλοξενεί την Ημερίδα Αρκαδικής Αγροδιατροφής και Φιλοξενίας, στο πλαίσιο των Αρκαδικών Κύκλων, με θέμα πώς το προϊόν του αρκαδικού χωραφιού φτάνει στο πιάτο του επισκέπτη, και πώς ο επισκέπτης φτάνει ως το χωριό που το παράγει.
