Σαν σήμερα, την 1η Οκτωβρίου 1944, η Τρίπολη απελευθερώνεται από τη γερμανική Κατοχή.
Μετά από 41 μήνες Κατοχής, η Τρίπολη περνά στην ελευθερία, έχοντας βιώσει τις βαριές συνέπειες του πολέμου και της κατοχικής περιόδου. Εκατοντάδες κάτοικοι έχασαν τη ζωή τους από την πείνα, ενώ χιλιάδες άνθρωποι κρατήθηκαν, βασανίστηκαν και εκατοντάδες εκτελέστηκαν στην πόλη και σε άλλες περιοχές της Αρκαδίας.
Την παραμονή της απελευθέρωσης, οι τελευταίοι Γερμανοί στρατιώτες αποχώρησαν από την περιοχή, ενώ τα Τάγματα Ασφαλείας έφυγαν κατά τη διάρκεια της νύχτας από την Τρίπολη.
Το πρωί της 1ης Οκτωβρίου 1944, στην πόλη εισήλθαν ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος, εκπρόσωπος της κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας, ο Άρης Βελουχιώτης, ο Μητροπολίτης Ηλείας Αντώνιος και αντάρτες. Ο λαός της Τρίπολης και των γύρω χωριών συγκεντρώθηκε στην πλατεία Άρεως, γιορτάζοντας το τέλος της Κατοχής.
Η 1η Οκτωβρίου παραμένει ημέρα ιστορικής μνήμης για την Τρίπολη, αλλά και υπενθύμιση των ανθρώπινων απωλειών και των συνεπειών του πολέμου. Οι μαρτυρικοί τόποι της πόλης, όπως τα υπόγεια του Δικαστικού Μεγάρου, αποτελούν σημεία μνήμης για τα θύματα της Κατοχής.
Υπενθυμίζεται, πως σήμερα 1η Οκτωβρίου 2026 τα Υπόγεια του Δικαστικού Μεγάρου είναι ανοιχτά προς το κοινό από τις 11.00 έως τις 13.00.
Η πρόσβαση στον χώρο αποτελεί μια ιδιαίτερη ευκαιρία γνωριμίας με μια άγνωστη, ίσως, αλλά σημαντική πτυχή της νεότερης ιστορίας της Τρίπολης και έναν τόπο που διατηρεί ζωντανή τη μνήμη των ανθρώπων και των γεγονότων που σημάδεψαν την πόλη.
