Τι άλλαξε στους ελέγχους υγείας από το 2019
Η κατάργηση του Σώματος Επιθεωρητών Υπηρεσιών Υγείας και Πρόνοιας (ΣΕΥΥΠ) το 2019 δημιούργησε ένα σημαντικό κενό στον έλεγχο των υπηρεσιών υγείας, τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα.
Το ΣΕΥΥΠ, γνωστό και ως «Ράμπο Υγείας», είχε αρμοδιότητα να πραγματοποιεί ελέγχους σε νοσοκομεία, ιδιωτικά ιατρεία, διαγνωστικά εργαστήρια, κλινικές και προνοιακές δομές. Οι έλεγχοι μπορούσαν να αφορούν από ιατρικά σφάλματα και καταγγελίες έως τη νομιμότητα της λειτουργίας και την τήρηση των προβλεπόμενων κανόνων.
Με τον νόμο 4622/2019, το ΣΕΥΥΠ καταργήθηκε και οι ελεγκτικές του αρμοδιότητες μεταφέρθηκαν στην Εθνική Αρχή Διαφάνειας (ΕΑΔ). Ωστόσο, σύμφωνα με πρώην επιθεωρητή υγείας που μίλησε στο NEWS 24/7, στην πράξη δεν διατηρήθηκε ένας αντίστοιχος εξειδικευμένος μηχανισμός για συστηματικούς και επιτόπιους ελέγχους στις υπηρεσίες υγείας.
Ποιος ελέγχει σήμερα τα ιατρεία
Οι Ιατρικοί Σύλλογοι εξακολουθούν να έχουν ρόλο στη διαδικασία χορήγησης της βεβαίωσης λειτουργίας ενός ιατρείου. Ο έλεγχος αφορά κυρίως την τήρηση των προβλεπόμενων τεχνικών και χωροταξικών προδιαγραφών, καθώς και τον εξοπλισμό που δηλώνεται κατά τη διαδικασία αδειοδότησης.
Η συγκεκριμένη διαδικασία, όμως, δεν ισοδυναμεί με συνεχή εποπτεία της λειτουργίας ενός ιατρείου. Μετά τη χορήγηση της βεβαίωσης, το βασικό ερώτημα είναι ποιος θα ελέγξει εάν στη συνέχεια προστίθενται νέες υπηρεσίες, εξοπλισμός ή πρακτικές που δεν είχαν ελεγχθεί αρχικά.
Αυτό ήταν ένα από τα αντικείμενα του ΣΕΥΥΠ, το οποίο μπορούσε να πραγματοποιεί επιτόπιους ελέγχους και να εξετάζει καταγγελίες ή υπόνοιες παραβάσεων. Οι έλεγχοι μπορούσαν να οδηγήσουν σε πειθαρχικές ή δικαστικές διαδικασίες, αλλά και σε προτάσεις για αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας του συστήματος υγείας.
Η κατάργηση του συγκεκριμένου μηχανισμού δεν σημαίνει ότι σήμερα δεν υπάρχει κανένας έλεγχος στον χώρο της υγείας. Σημαίνει όμως ότι δεν υπάρχει πλέον το ίδιο αυτοτελές, εξειδικευμένο σώμα που είχε ως βασικό αντικείμενο την επιτόπια εποπτεία και διερεύνηση ζητημάτων στον χώρο της υγείας.
Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία κάθε φορά που προκύπτει περιστατικό σε χώρο παροχής ιατρικών υπηρεσιών, καθώς αναδεικνύεται το ερώτημα όχι μόνο για το αν μια δομή έχει λάβει τη σχετική βεβαίωση λειτουργίας, αλλά και για το ποιος ελέγχει στην πράξη τη δραστηριότητά της μετά την αδειοδότηση.
Το ζήτημα της ευθύνης
Το θέμα δεν αφορά μόνο ένα ιατρείο ή ένα μεμονωμένο περιστατικό. Αφορά συνολικά τον τρόπο με τον οποίο εποπτεύονται οι υπηρεσίες υγείας στην Ελλάδα, σε ένα σύστημα όπου ο πολίτης απευθύνεται καθημερινά τόσο σε δημόσιες όσο και σε ιδιωτικές δομές.
Η ατομική ευθύνη του ασθενούς έχει τη σημασία της. Δεν μπορεί, όμως, να υποκαταστήσει τη θεσμική εποπτεία. Ο πολίτης δεν είναι σε θέση να γνωρίζει μόνος του αν ένας χώρος πληροί όλες τις προϋποθέσεις, αν ο εξοπλισμός χρησιμοποιείται σύμφωνα με τους κανόνες ή αν μια ιατρική υπηρεσία παρέχεται υπό τις προβλεπόμενες συνθήκες.
Γι’ αυτό υπάρχουν οι θεσμοί, οι αρμόδιοι φορείς και οι ελεγκτικοί μηχανισμοί.
Σε ένα σύστημα υγείας που αντιμετωπίζει διαχρονικά ελλείψεις και πιέσεις, το ζητούμενο δεν είναι μόνο η πρόσβαση του πολίτη σε μια εξέταση ή μια θεραπεία. Είναι και η διασφάλιση ότι, πίσω από αυτή την υπηρεσία, υπάρχει ένας αποτελεσματικός μηχανισμός εποπτείας και ελέγχου.
Η ασφάλεια του ασθενούς δεν μπορεί να αποτελεί αποκλειστικά προσωπική υπόθεση. Η πολιτεία θέτει τους κανόνες και οφείλει να διαθέτει τους μηχανισμούς που διασφαλίζουν ότι αυτοί εφαρμόζονται στην πράξη.
